Stok Devir Hızı Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Stok devir hızı, işletmenizdeki ürünlerin belirli bir dönemde kaç kez satılıp yenilendiğini gösteren bir orandır. Bu oran, stok yatırımının satış temposuyla ilişkisini görmeye yardımcı olur. Ancak tek başına yüksek ya da düşük bir değer, doğrudan olumlu veya olumsuz anlam taşımaz. Ürün grubu, satış düzeni ve tedarik koşulları sonucu birlikte değerlendirmenizi gerektirir.

Stok Devir Hızı Nedir?

Bu ölçüm, bazı işletmelerde stok dönüş hızı veya stok yenilenme hızı adıyla da geçer. İşletmeler, envanter devir hızı ifadesini de aynı değerlendirme amacıyla benimser. Temel olarak ürünlerin rafta, depoda veya satış alanında ne kadar hareket ettiğini izlersiniz. Stok kavramı, işletmenin satış veya kullanım için elinde tuttuğu malları ifade eder.

İşletmeler, oranı ürün bazında hesaplayabilir, ancak ürün grubu düzeyi daha dengeli bir görünüm sağlar. Yöneticiler, mutfak gereçlerini, temizlik ürünlerini ve küçük ev aletlerini ayrı gruplara ayırır. Böylece hızlı satan ürünler, yavaş hareket eden ürünlerin etkisini gizlemez. Ayrıca aynı grubun farklı dönem sonuçları satın alma planına yön verir.

Stok Devir Hızı Nasıl Hesaplanır?

Temel formül, dönem içindeki hesaplama için şöyledir: stok devir hızı = satılan malın maliyeti / ortalama stok. İşletmeler, hesapta satış geliri yerine satılan malın maliyetini tercih eder. Satış fiyatı, kâr payı ve fiyat değişimleri, satış tutarını maliyet verisinden uzaklaştırır. Bu yüzden doğru karşılaştırma için pay ve paydadaki tutarları aynı dönem kapsamından almalısınız.

Dönemi aylık, üç aylık veya yıllık olarak seçebilirsiniz ve raporlamada bu seçimi açıkça belirtmelisiniz. Ancak karşılaştırdığınız tüm dönemlerde aynı süreyi kullanmanız gerekir. Aksi halde sonuçlar dönem farkını doğru biçimde açıklamaz. Satın alma kayıtları ile satış maliyetlerini ayırmak için Satın Alma Takibi sayfasındaki süreci de inceleyebilirsiniz.

Maliyet ve Ortalama Stok Nasıl Bulunur?

Ortalama stok için dönem başı stok maliyetini ve dönem sonu stok maliyetini birlikte toplarsınız. Ardından bu toplamı ikiye bölerek dönem için ortalama stok değerini bulursunuz. Örneğin dönem başı 100.000 TL, dönem sonu 140.000 TL ise ortalama stok 120.000 TL olur. Aynı ürün grubu ve aynı maliyet yaklaşımı, karşılaştırmanın tutarlılığını destekler.

Satılan malın maliyeti, seçtiğiniz dönemde satılan ürünlerin maliyet toplamını ifade eder. Satış cirosunu doğrudan bu tutarın yerine koymamalısınız. Çünkü iki veri, işletmenin farklı sorularına yanıt verir. Sayım farkları varsa önce bunları gözden geçirmeniz gerekir, çünkü bu farklar stok maliyetini doğrudan etkiler.

Örnekle Sonucu Nasıl Yorumlarsınız?

Örnek senaryo: İki şubeli bir ev gereçleri mağazası, mutfak ürünlerinde satılan malın maliyetini 480.000 TL olarak belirler. Dönem başı stok maliyeti 100.000 TL, dönem sonu stok maliyeti ise 140.000 TL olur. İşletme, bu iki tutarı kullanarak ortalama stoku 120.000 TL bulur. İşletme 480.000 / 120.000 işlemiyle sonucu 4 bulur.

Bu sonuç, seçilen dönemde ilgili ürün grubunun dört kez döndüğünü gösterir. Ancak karar vermeden önce önceki dönemin sonucunu ve değişim yönünü incelemelisiniz. Aynı zamanda mutfak ürünlerinin kendi satış temposunu, ürün bazında ayrıca incelemelisiniz. Çünkü farklı ürün grupları, satış temposuna bağlı olarak farklı devir düzenleri sergiler.

Örneğin önceki dönem sonucu 5 iken yeni sonuç 4 ise değişimin nedenini ayrıntılı biçimde araştırabilirsiniz. Satışların azalması, fazla alım veya ürün çeşitliliğinin artması bu değişime birlikte eşlik eder. Buna karşılık bazı ürünlerde stok yetersizliği, satış fırsatlarını doğrudan daraltır. Bu nedenle yalnız oranı değil, ürün hareketlerini de birlikte okuyun.

Yüksek ve Düşük Sonuçlar Hangi Kararları Gerektirir?

Yüksek bir sonuç, ürünlerin hızlı hareket ettiğine işaret eder ve satış temposunu öne çıkarır. Ancak bu durum, bazı kalemlerde stok yetersizliği riskini de gündeme taşır. Bu yüzden raf ve depo seviyelerini ürün bazında düzenli biçimde kontrol etmek faydalıdır. Minimum seviyenin altına yaklaşan ürünler için sipariş zamanını ayrıca değerlendirebilirsiniz.

Düşük bir sonuç, elde bekleyen ürünleri veya fazla satın alma ihtimalini düşündürür ve hangi ürünlerin sonucu aşağı çektiğini belirlemeyi gerektirir. Ardından indirim, yeniden sipariş miktarını azaltma veya ürün çeşidini daraltma seçeneklerini değerlendirin. Her sektör için tek bir ideal oran olmadığından, kendi dönem veriniz ana karşılaştırma noktası olmalıdır. Stok hareketlerini daha düzenli izlemek için Stok Kontrolü Nedir ve Neyi İzler? yazısındaki açıklamalardan yararlanabilirsiniz.

Stok Devir Hızı İçin Aylık Kontrol Listesi

Aylık kontrol, hesabı düzenli bir karar aracına dönüştürür. Stok seviyeleri, depo dağılımları ve stok hareketleri düzenli izlendiğinde hesap için gereken verileri kontrol etmek kolaylaşır. Bunun için Stok Yönetimi sayfasını inceleyebilirsiniz. Parola ürünlerin anlık stok seviyesini, depo bazlı dağılımını ve stok hareketlerini gösterir, oran hesabını ise işletme kendi verileriyle yapar.

• İlgili ürün grubunu seçin ve kapsamı her dönemde aynı tutun.
• Dönem başlangıç ve bitiş stok maliyetlerini aynı yöntemle alın.
• Ortalama stok tutarını hesaplayın ve satılan malın maliyetini ayrıştırın.
• Sonucu önceki dönemle ve ürün grubunun satış temposuyla karşılaştırın.
• Düşük devirli ürünlerde indirim, sipariş azaltma veya çeşit daraltma kararını değerlendirin.

Parola, satış onaylandığında stoku ve müşteri cari hesabını aynı anda günceller. Ayrıca stok, satış ve alış raporlarını düzenli izleme için sunar. Bu kayıtları düzenli takip ettiğinizde aylık kontrol daha sistemli ilerler ve eksikleri erken fark edersiniz. Sonuç olarak aynı hesap düzenini koruyarak satın alma kararlarınızı güncel verilerle düzenli biçimde gözden geçirebilirsiniz.